Hội thảo “Đánh giá hệ thống canh tác nông nghiệp sinh thái lúa mùa nổi (LMN) cho một xã hội khỏe và thích ứng biến đổi khí hậu vùng hạ lưu sông Mekong và Myanmar”

Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS. Jamie Pittock và TS. Nguyễn Văn Kiền thuộc Trường Đại học Quốc Gia Úc (ĐHQG Úc)

Ngày 31/05/2016 vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông thôn (TTNC&PTNT), Đại học An Giang (ĐHAG) đã phối hợp với ĐHQG Úc và UBND huyện An Phú tổ chức Hội thảo “Đánh giá hệ thống canh tác nông nghiệp sinh thái lúa mùa nổi cho một xã hội khỏe và thích ứng biến đổi khí hậu vùng hạ lưu sông Mekong và Myanmar”, dưới sự tài trợ của Quĩ nghiên cứu môi trường thuộc Tập đoàn Mitsui, Nhật Bản. TTNC&PTNT là một trong 3 đối tác chính của ĐHQG Úc tại vùng sông Mekong để triển khai đề tài nghiên cứu này.

Hội thảo nhằm mục tiêu chia sẽ các kết quả nghiên cứu liên quan đến lúa mùa nổi cùng các hoạt động chuyển giao đã được TTNC&PTNT thực hiện từ năm 2013 đến nay; đồng thời đánh giá tiền khả thi cho việc phát triển Dự án mở rộng vùng trồng LMN tại khu vực hạ lưu sông Mekong và Myanmar (dự án được chủ nhiệm bởi PGS.TS. Jamie Pittock và TS. Nguyễn Văn Kiền  - ở Trường Fenner thuộc ĐHQG Úc, do Quĩ nghiên cứu môi trường của Tập đoàn Mitsui tài trợ).  Ngoài ra, Hội thảo cũng nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác với các đơn vị trong và ngoài tỉnh, Viện, Trường và các Tổ chức quan tâm đến hệ thống canh tác trên nền lúa mùa nổi, làm cơ sở viết đề án tài trợ cho giai đoạn 2017 – 2020.

Đến với Hội thảo, có sự tham dự của các đại biểu đến từ các địa phương, cụ thể: (1) Tỉnh Đồng Tháp: Sở Khoa học và Công nghệ, Phòng Kinh tế hạ tầng Thị xã Hồng Ngự, UBND xã Tân Long – huyện Thanh Bình, Vườn Quốc Gia Tràm Chim (VQGTC); (2) Tỉnh Long An: Phòng Nông nghiệp &PTNT huyện Vĩnh Hưng, Trạm Bảo vệ thực vật và Trạm Khuyến nông huyện Vĩnh Hưng, UBND huyện Tân Hưng, Phòng Nông nghiệp &PTNT huyện Tân Hưng, Trạm Bảo vệ thực vật và Trạm Khuyến nông huyện Tân Hưng, Trung tâm Nghiên cứu và phát triển Nông nghiệp Đồng Tháp Mười (TTNC&PTNNĐTM); (3) Tỉnh An Giang: Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài nguyên & Môi trường, Phòng Nông nghiệp &PTNT huyện Tri Tôn, Khoa Nông nghiệp & TNTN – ĐHAG; các đại biểu từ đơn vị tổ chức (TTNC&PTNT, UBND huyện An Phú và các Phòng, Ban thuộc huyện An Phú) cùng một số nông dân tâm huyết, mong muốn phục hồi LMN tại huyện An Phú. Ngoài ra, Hội thảo cũng được một số đơn vị truyền thông đến đưa tin (Thời báo Kinh tế Sài Gòn, Đài phát thanh – truyền hình huyện An Phú).

Mở đầu Hội thảo, Ông Nguyễn Văn Thao – P. Chủ tịch UBND huyện An Phú nêu lên tầm quan trọng của việc phục hồi và bảo tồn cây LMN, đồng thời nhấn mạnh về ý nghĩa của Hội thảo lần này, đặc biệt hơn khi tình hình biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng phức tạp. Tiếp nối, TS. Nguyễn Văn Kiền – Giám đốc TTNC&PTNT trình bày tổng quan về quá trình đặt nền móng cho việc bảo tồn và phát triển cây LMN tại đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến thời điểm hiện tại, mà TTNC&PTNT là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực này. Đồng thời TS. Kiền cũng đã trình bày kế hoạch mở rộng vùng bảo tồn phục hồi hệ thống canh tác lúa mùa nổi sang vùng Mekong và Myanmar trong phạm vi của dự án. Ths. Lê Thanh Phong – P. Giám đốc TTNC&PTNT và Ths. Trịnh Hoài Vũ – Giảng viên Khoa NN&TNTN, ĐHAG lần lượt chia sẽ về kết quả hoạt động nghiên cứu giống LMN, cũng như sự đa dạng hệ động thực vật trên ruộng LMN. Hiện tại, TTNC&PTNT đã sưu tập được 187 kiểu hình bông và hơn 800 dòng thuần triển vọng LMN khác nhau, trong đó đã có hơn 100 dòng thuần và 26 quần thể được đánh giá trong vụ mùa 2015-2016 và cho kết quả khả quan. Mặt khác, qua kết quả thí nghiệm, nhóm nghiên cứu cũng chọn ra được 02 quần thể ở điểm Chợ Mới, 05 quần thể ở điểm Thanh Bình và 05 dòng thuần ở điểm Tri Tôn để tiếp tục khảo sát và nhân giống cho vụ tiếp theo. Ngoài ra, các nghiên cứu sâu về giống đang tiếp tục được TTNC&PTNT và Khoa NN&TNTN - ĐHAG thực hiện. Về mặt đa dạng sinh học, kết quả từ nhóm nghiên cứu cho thấy, ở khu vực ruộng LMN tại Vĩnh Phước – Tri Tôn (1) Thực vật: có 68 loại (thuộc 37 họ); (2) Cá: có 20 loại (thuộc 8 họ); (3) Chim: có 34 loại; và (4) bò sát: có 13 loại.

Nội dung tiếp theo được trình bày tại Hội thảo là kế hoạch phục hồi và phát triển LMN ở các địa phương. Đối với huyện An Phú – An Giang, dự kiến sẽ thử nghiệm trồng LMN kết hợp trồng màu trong năm 2017 và dự kiến mở rộng diện tích 500 ha vào năm 2020. Về phía Thị xã Hồng Ngự - Đồng Tháp, địa phương phải huy động các ngành chuyên môn và nhờ sự hỗ trợ nguồn lực từ các chương trình dự án như dự án chống chịu khí hậu tổng hợp và sinh kế bền vững ĐBSCL (MD-ICRSL), để thực hiện việc phục hồi và phát triển LMN. Dự kiến giai đoạn 2017-2020 sẽ có 200 ha được trồng LMN – màu và kết hợp nuôi thủy sản trong mùa lũ. Địa phương cũng xác định việc tìm giống LMN thích hợp là điều rất cần thiết và điều chỉnh lịch thời vụ sao cho phù hợp với lũ đầu nguồn tại TX.Hồng Ngự. Tiếp đến huyện Vĩnh Hưng – Long An, huyện xác định sẽ lên kế hoạch phục hồi vùng trồng LMN ở các khu vực không có đê bao (vùng trũng thấp ven sông Vàm Cỏ Tây, sông Lò Gạch…) ở các xã Tuyên Bình Tây và xã Vĩnh Thuận, khu vực chịu ảnh hưởng nặng của nước lũ hàng năm, và một số khu vực khác có điều kiện thuận lợi. Về diện tích sản xuất LMN, định hướng đến năm 2030 là khoảng 100 ha.

Ngoài các nội dung trên, Hội thảo còn được một số đại biểu tham dự đóng góp ý kiến về công tác phục hồi, bảo tồn và phát triển LMN. Ông Nguyễn Viết Cường – Giám đốc TTNC&PTNNĐTM chia sẽ quan điểm cần tìm hiểu kỹ các thách thức trong công cuộc này (bao gồm sự thay đổi của quy luật tự nhiên, sự khác biệt về các loại dịch hại xưa và nay, yếu tố thị trường, hiệu quả kinh tế của loại cây trồng trên nền LMN và tính bền vững của dự án), đồng thời phải phân tích rõ lợi ích mà hộ dân trực tiếp tham gia mô hình đạt được cũng như của cộng đồng (ví dụ lợi ích từ bảo tồn cá). Ông Nguyễn Liệt Oanh – xã Vĩnh Lộc, An Phú – một người dân nặng tình với cây LMN, nêu ý kiến nếu có quyết định thực hiện chuyển đổi, cần phải chuẩn bị được diện tích từ 50 ha trở lên và nên thành lập một trung tâm chuyên về LMN, để tạo thuận lợi về công tác quản lý, tập trung được diện tích và làm được bài bản. Riêng đối với VQGTC, Ông Nguyễn Hoàng Minh Hải – Trưởng Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, cũng mong muốn được phục hồi cây LMN nhằm duy trì chuỗi thức ăn cho các loài chim nước, để phục hồi đa dạng sinh học kết hợp với phát triển du lịch sinh thái và duy trì nét đặc trưng của Vườn.

Kết thúc Hội thảo, một số vấn đề được các đại biểu quan tâm nhất là: (1) Nguồn giống – phải có được loại giống thuần, đáp ứng được nhu cầu thị trường và thích ứng biến đổi khí hậu; (2) Lũ và cơ chế quản lý nước – phải phù hợp với điều kiện thực tế ở từng địa phương; (3) Thành phần và giá trị dinh dưỡng của hạt gạo LMN – cần có nghiên cứu để so sánh với các loại gạo khác; (4) Quy mô canh tác – phải đảm bảo diện tích để hạn chế sự tấn công của chuột, chim và dịch hại khác; (5) Sự hỗ trợ về kỹ thuật canh tác; (6) Các chính sách hỗ trợ và sự quan tâm ủng hộ của cơ quan chuyên trách và cộng đồng; (7) Sự hài hòa các lợi ích kinh tế - xã hội – môi trường, đặc biệt là giá trị cá, đa dạng sinh học của vùng ngập lũ.

Thông qua Hội thảo, các địa phương đều thể hiện sự ủng hộ đối với việc phục hồi và phát triển cây LMN. Đặc biệt, huyện An Phú sẽ đồng hành và hỗ trợ TTNC&PTNT trong suốt thời gian tiếp theo khi triển khai dự án tại địa phương. Đây là tín hiệu vui và là cơ sở để TTNC&PTNT đẩy mạnh Dự án mở rộng vùng trồng LMN tại khu vực hạ lưu sông Mekong và Myanmar./.

Ths. Lê Thanh Phong

Ks. Võ Văn Ốc

MỘT SỐ HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG

Đón tiếp đại biểu đến tham dự

Ông Nguyễn Văn Thao – P. Chủ tịch UBND huyện An Phú – phát biểu khai mạc

Toàn cảnh Hội thảo

TS. Nguyễn Văn Kiền trình bày tổng quan về quá trình bảo tồn và phát triển LMN của TTNC&PTNT từ năm 2013 đến nay

Ths. Lê Thanh Phong trình bày các kết quả nghiên cứu về giống LMN

Ths. Trịnh Hoài Vũ trình bày về sự đa dạng hệ động thực vật trên ruộng LMN 

Ông Mai Văn Bộ - Trưởng Phòng NN&PTNT huyện An Phú – trình bày kế hoạch về phục hồi LMN tại địa phương

Ông Nguyễn Huấn – Phó trưởng Phòng Kinh tế hạ tầng Tx. Hồng Ngự - trình bày kế hoạch phục hồi LMN tại địa phương 

Ông Nguyễn Minh Đức – Trưởng trạm BVTV huyện Vĩnh Hưng – trình bày kế hoạch phục hồi LMN tại địa phương

Ông Nguyễn Viết Cường – Giám đốc TTNC&PTNNĐTM – đóng góp ý kiến cho Hội thảo

Ông Nguyễn Liệt Oanh – xã Vĩnh Lộc, An Phú – trình bày ý kiến về LMN

Nông dân huyện An Phú đặt câu hỏi trao đổi với nhà khoa học tại Hội thảo

Đại biểu tham quan khu trưng bày giống LMN

Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp hình lưu niệm

Vietnam Field School 2016

Dự án

Lịch sự kiện

CN T2 T3 T4 T5 T6 T7
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31
 
 
 
 
 
 

Đối tác

Thống kê

  • Lượt truy cập 43,066

Đăng nhập